Osoba wykonująca pracę bez umowy o pracę

Wypadek zleceniobiorcy i innych osób ubezpieczonych

Brak etatu nie oznacza automatycznie braku ochrony wypadkowej. Kluczowe są tytuł ubezpieczenia, okoliczności wskazane w ustawie oraz to, jaki podmiot jest właściwy do ustalenia zdarzenia i sporządzenia karty wypadku.

Omów konkretne zdarzenie Zadzwoń: 663-772-050
Punkt wyjścia

Rodzaj umowy wpływa na właściwy tryb, ale nie zastępuje analizy

Ustawa wypadkowa obejmuje nie tylko pracowników. W art. 3 ust. 3 wymienia zdarzenia, które mogą być wypadkami przy pracy w okresie ubezpieczenia wypadkowego podczas wykonywania określonych czynności, między innymi pracy na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej, umowy o świadczenie usług oraz prowadzenia pozarolniczej działalności.

Najpierw sprawdza się, czy dana osoba podlegała ubezpieczeniu wypadkowemu i czy zdarzenie nastąpiło w ustawowo wskazanych okolicznościach. Następnie ustala się podmiot zobowiązany do przeprowadzenia postępowania. Dokumentem jest karta wypadku, a nie pracowniczy protokół powypadkowy.

Kluczowe ustalenia

Co decyduje o właściwym postępowaniu?

Sama potoczna nazwa współpracy nie wystarcza. Potrzebne są dokumenty i informacje pokazujące jej rzeczywisty charakter.

01

Tytuł ubezpieczenia

Trzeba potwierdzić, czy w dniu zdarzenia osoba podlegała ubezpieczeniu wypadkowemu z danego tytułu.

02

Podstawa wykonywania czynności

Znaczenie ma umowa, podmiot, na którego rzecz wykonywano pracę, miejsce oraz zakres powierzonych zadań.

03

Okoliczności zdarzenia

Ocenia się nagłość, przyczynę zewnętrzną, uraz albo śmierć i związek z czynnościami objętymi ubezpieczeniem.

04

Podmiot prowadzący ustalenia

Ustawa wskazuje, kto ustala okoliczności w zależności od tytułu ubezpieczenia — może to być zleceniodawca, inny właściwy podmiot albo ZUS.

Ważne rozróżnienia

Kto zwykle sporządza kartę wypadku?

Odpowiedzialnego podmiotu nie powinno się wskazywać wyłącznie na podstawie miejsca zdarzenia.

Umowa zlecenia lub o świadczenie usług

Co do zasady okoliczności ustala podmiot, na którego rzecz wykonywana jest praca na podstawie umowy. Trzeba jednak sprawdzić dokładny układ stron i tytuł ubezpieczenia.

Pozarolnicza działalność

W odniesieniu do osoby prowadzącej pozarolniczą działalność lub współpracującej przy niej okoliczności ustala właściwa terenowa jednostka organizacyjna ZUS.

Umowa z własnym pracodawcą lub praca na jego rzecz

Jeżeli osoba zawarła umowę cywilnoprawną z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, albo wykonuje w jej ramach pracę na jego rzecz, przepisy wskazują szczególny podmiot właściwy do ustaleń.

Przygotowanie

Co przygotować przed rozmową?

Po wstępnym opisie wskażę pełny zestaw. Do ustalenia właściwego trybu zwykle potrzebne są:

  • umowa oraz opis faktycznie wykonywanych czynności
  • potwierdzenie zgłoszenia i podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu w dniu zdarzenia
  • dane podmiotu, na którego rzecz wykonywano pracę, oraz miejsca jej wykonywania
  • opis zdarzenia, dane świadków, zdjęcia, nagrania i dostępne informacje służb
  • dokumentacja medyczna potwierdzająca uraz
  • instrukcje, informacje o zagrożeniach, przeszkoleniu i organizacji czynności
Życiowe przykłady

Trzy różne sytuacje

Pozornie podobne zdarzenia mogą prowadzić do innego podmiotu właściwego i innego obiegu dokumentów.

Zleceniobiorca w warsztacie

Osoba ubezpieczona wykonująca czynności na podstawie zlecenia doznaje urazu podczas powierzonej pracy. Co do zasady ustalenia prowadzi podmiot, na którego rzecz praca była wykonywana, i sporządza kartę wypadku.

Samozatrudniona osoba u klienta

Miejsce wypadku u kontrahenta nie przesądza, że to kontrahent sporządza dokumentację. Dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność właściwa jest zasadniczo jednostka ZUS.

Dodatkowe zlecenie u własnego pracodawcy

Gdy umowa cywilnoprawna łączy osobę z jej pracodawcą lub praca jest wykonywana na jego rzecz, trzeba zastosować szczególne zasady wskazania podmiotu prowadzącego ustalenia.

Działanie krok po kroku

Jak wygląda właściwe postępowanie?

Kolejność i zakres czynności zawsze odnoszę do rodzaju zdarzenia, jego skutków oraz statusu poszkodowanej osoby.

  1. 1

    Zgłoszenie i pomoc

    Zdarzenie należy zgłosić właściwemu podmiotowi, zadbać o pomoc poszkodowanej osobie i zabezpieczyć dowody.

  2. 2

    Weryfikacja ubezpieczenia

    Sprawdza się tytuł i okres podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu oraz podstawę wykonywania czynności.

  3. 3

    Ustalenie właściwego podmiotu

    Na podstawie art. 5 ustawy określa się, kto ma zebrać dowody i dokonać kwalifikacji prawnej zdarzenia.

  4. 4

    Karta wypadku

    Właściwy podmiot sporządza kartę wypadku co do zasady w ciągu 14 dni od zawiadomienia i dołącza do niej zgromadzone materiały.

FAQ

Najczęstsze pytania

Odpowiedzi pokazują zasady ogólne. Ostateczna kwalifikacja wymaga oceny wszystkich okoliczności i dowodów konkretnego zdarzenia.

Czy zleceniobiorca zawsze podlega ubezpieczeniu wypadkowemu?
Nie można tego założyć bez sprawdzenia tytułów ubezpieczeń i warunków wykonywania umowy. Podleganie trzeba zweryfikować dla dnia zdarzenia.
Czy dla zleceniobiorcy sporządza się protokół powypadkowy?
Co do zasady dokumentem dla osoby niebędącej pracownikiem jest karta wypadku. Pracowniczy protokół powypadkowy dotyczy zdarzeń pracowników.
Czy zleceniodawca zawsze prowadzi postępowanie?
Nie zawsze. Ustawa przypisuje ten obowiązek różnym podmiotom zależnie od tytułu ubezpieczenia i okoliczności. Dla osoby prowadzącej działalność właściwa jest co do zasady jednostka ZUS.
W jakim terminie sporządza się kartę wypadku?
Kartę sporządza się co do zasady w ciągu 14 dni od uzyskania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli termin nie może zostać zachowany, przyczyny opóźnienia powinny znaleźć się w karcie.
Osobiste wsparcie

Omówmy zdarzenie i właściwe obowiązki

Zadzwoń albo napisz. Odpowiem osobiście, pomogę uporządkować pierwsze działania i wskażę dokumenty potrzebne w konkretnej sprawie.