Tytuł ubezpieczenia
Trzeba potwierdzić, czy w dniu zdarzenia osoba podlegała ubezpieczeniu wypadkowemu z danego tytułu.
Osoba wykonująca pracę bez umowy o pracę
Wypadek zleceniobiorcy i innych osób ubezpieczonych
Osoba pracująca na zleceniu lub prowadząca działalność może podlegać ochronie wypadkowej, ale trzeba sprawdzić jej sytuację ubezpieczeniową. Pomagam ustalić, kto powinien wyjaśnić zdarzenie, jakie dokumenty zebrać i kiedy sporządza się kartę wypadku.
Punkt wyjścia
Od czego zacząć po wypadku osoby bez etatu?
Ustawa wypadkowa obejmuje nie tylko pracowników. W art. 3 ust. 3 wymienia zdarzenia, które mogą być wypadkami przy pracy w okresie ubezpieczenia wypadkowego podczas wykonywania określonych czynności, między innymi pracy na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej, umowy o świadczenie usług oraz prowadzenia pozarolniczej działalności.
Najpierw sprawdza się, czy dana osoba podlegała ubezpieczeniu wypadkowemu i czy zdarzenie nastąpiło w ustawowo wskazanych okolicznościach. Następnie ustala się podmiot zobowiązany do przeprowadzenia postępowania. Dokumentem jest karta wypadku, a nie pracowniczy protokół powypadkowy.
Co trzeba sprawdzić
Co trzeba sprawdzić przed przygotowaniem dokumentów?
Samo określenie „zlecenie” lub „współpraca B2B” nie rozstrzyga sprawy. Znaczenie mają umowa, ubezpieczenie i faktyczny sposób wykonywania pracy.
Podstawa wykonywania czynności
Znaczenie ma umowa, podmiot, na którego rzecz wykonywano pracę, miejsce oraz zakres powierzonych zadań.
Okoliczności zdarzenia
Ocenia się nagłość, przyczynę zewnętrzną, uraz albo śmierć i związek z czynnościami objętymi ubezpieczeniem.
Podmiot prowadzący ustalenia
Ustawa wskazuje, kto ustala okoliczności w zależności od tytułu ubezpieczenia — może to być zleceniodawca, inny właściwy podmiot albo ZUS.
Kto zwykle sporządza kartę wypadku?
Nie zawsze robi to firma, na której terenie doszło do zdarzenia. Trzeba sprawdzić podstawę wykonywania pracy i tytuł ubezpieczenia.
Umowa zlecenia lub o świadczenie usług
Co do zasady okoliczności ustala podmiot, na którego rzecz wykonywana jest praca na podstawie umowy. Trzeba jednak sprawdzić dokładny układ stron i tytuł ubezpieczenia.
Pozarolnicza działalność
W odniesieniu do osoby prowadzącej pozarolniczą działalność lub współpracującej przy niej okoliczności ustala właściwa terenowa jednostka organizacyjna ZUS.
Umowa z własnym pracodawcą lub praca na jego rzecz
Jeżeli osoba zawarła umowę cywilnoprawną z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, albo wykonuje w jej ramach pracę na jego rzecz, przepisy wskazują szczególny podmiot właściwy do ustaleń.
Co przygotować przed rozmową?
Na początek opisz rodzaj współpracy i zdarzenie. Następnie ustalimy, które z poniższych dokumentów i informacji trzeba przygotować:
- umowa oraz opis faktycznie wykonywanych czynności
- potwierdzenie zgłoszenia i podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu w dniu zdarzenia
- dane podmiotu, na którego rzecz wykonywano pracę, oraz miejsca jej wykonywania
- opis zdarzenia, dane świadków, zdjęcia, nagrania i dostępne informacje służb
- dokumentacja medyczna potwierdzająca uraz
- instrukcje, informacje o zagrożeniach, przeszkoleniu i organizacji czynności
Życiowe przykłady
Zlecenie, własna firma i dodatkowa umowa
W każdej z tych sytuacji praca może wyglądać podobnie, ale odpowiedzialność za przygotowanie dokumentacji może spoczywać na innym podmiocie.
Zleceniobiorca w warsztacie
Osoba ubezpieczona wykonująca czynności na podstawie zlecenia doznaje urazu podczas powierzonej pracy. Co do zasady ustalenia prowadzi podmiot, na którego rzecz praca była wykonywana, i sporządza kartę wypadku.
Samozatrudniona osoba u klienta
Miejsce wypadku u kontrahenta nie przesądza, że to kontrahent sporządza dokumentację. Dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność właściwa jest zasadniczo jednostka ZUS.
Dodatkowe zlecenie u własnego pracodawcy
Gdy umowa cywilnoprawna łączy osobę z jej pracodawcą lub praca jest wykonywana na jego rzecz, trzeba zastosować szczególne zasady wskazania podmiotu prowadzącego ustalenia.
Działanie krok po kroku
Jakie działania są potrzebne po zdarzeniu?
Sposób postępowania zależy od rodzaju zdarzenia, jego skutków i podstawy wykonywania pracy przez poszkodowanego. Poniżej znajdziesz najważniejsze etapy.
-
1
Zgłoszenie i pomoc
Zdarzenie należy zgłosić właściwemu podmiotowi, zadbać o pomoc poszkodowanej osobie i zabezpieczyć dowody.
-
2
Weryfikacja ubezpieczenia
Sprawdza się tytuł i okres podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu oraz podstawę wykonywania czynności.
-
3
Ustalenie właściwego podmiotu
Na podstawie art. 5 ustawy określa się, kto ma zebrać dowody i dokonać kwalifikacji prawnej zdarzenia.
-
4
Karta wypadku
Właściwy podmiot sporządza kartę wypadku co do zasady w ciągu 14 dni od zawiadomienia i dołącza do niej zgromadzone materiały.
Podstawy prawne
Obowiązki wynikające z przepisów
Tryb dla osób niebędących pracownikami wynika przede wszystkim z:
art. 3 ust. 3 oraz art. 5 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 23 stycznia 2022 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia
przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, które pozwalają ustalić podleganie ubezpieczeniu wypadkowemu z danego tytułu
FAQ
Najczęstsze pytania
Te odpowiedzi pomogą Ci poznać ogólne zasady. Ocena konkretnego zdarzenia wymaga sprawdzenia jego okoliczności i wszystkich dostępnych dowodów.
Czy zleceniobiorca zawsze podlega ubezpieczeniu wypadkowemu?
Nie można tego założyć bez sprawdzenia tytułów ubezpieczeń i warunków wykonywania umowy. Podleganie trzeba zweryfikować dla dnia zdarzenia.
Czy dla zleceniobiorcy sporządza się protokół powypadkowy?
Co do zasady dokumentem dla osoby niebędącej pracownikiem jest karta wypadku. Pracowniczy protokół powypadkowy dotyczy zdarzeń pracowników.
Czy zleceniodawca zawsze prowadzi postępowanie?
Nie zawsze. Ustawa przypisuje ten obowiązek różnym podmiotom zależnie od tytułu ubezpieczenia i okoliczności. Dla osoby prowadzącej działalność właściwa jest co do zasady jednostka ZUS.
W jakim terminie sporządza się kartę wypadku?
Kartę sporządza się co do zasady w ciągu 14 dni od uzyskania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli termin nie może zostać zachowany, przyczyny opóźnienia powinny znaleźć się w karcie.
Osobiste wsparcie
Porozmawiajmy o tym, co się wydarzyło
Zadzwoń lub napisz przez formularz. Odpowiem osobiście i wyjaśnię, jak mogę pomóc Twojej firmie w tej sprawie.
Omówimy umowę, sytuację ubezpieczeniową i przebieg zdarzenia. Wskażę, jakie informacje pomogą ustalić, kto prowadzi postępowanie, i uzgodnimy zakres dalszej pomocy.