Wysoka temperatura w miejscu pracy może powodować nie tylko dyskomfort. Zwiększa obciążenie organizmu, utrudnia koncentrację, sprzyja odwodnieniu, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do wyczerpania cieplnego lub udaru cieplnego. Dlatego przygotowanie firmy do sezonu letniego powinno rozpocząć się przed pierwszą falą upałów.
W biurze w Toruniu zagrożeniem może być silnie nagrzewające się pomieszczenie z dużymi przeszkleniami. W hali produkcyjnej temperatura może dodatkowo wzrastać wskutek pracy maszyn. Na budowie, w rolnictwie, transporcie lub usługach terenowych dochodzą promieniowanie słoneczne, wysiłek fizyczny i ograniczony dostęp do zacienionego miejsca odpoczynku.
Letnie BHP nie zaczyna się od zakupu kilku zgrzewek wody. Potrzebne są również ocena zagrożeń, pomiar warunków, właściwa organizacja pracy, ochrona przed słońcem oraz przygotowanie pracowników do rozpoznawania objawów przegrzania.
Z mojego doświadczenia wynika, że decyzje dotyczące upału bywają podejmowane na podstawie temperatury z aplikacji pogodowej, bez sprawdzenia warunków przy konkretnym stanowisku.
Czy istnieje maksymalna dopuszczalna temperatura w pracy?
Według stanu prawnego na 24 sierpnia 2026 r. obowiązujące przepisy nie określają jednej, powszechnej maksymalnej temperatury, po której przekroczeniu każda praca w pomieszczeniu musi zostać automatycznie przerwana.
Nie oznacza to, że pracodawca może ignorować upał. Odpowiada on za stan bezpieczeństwa i higieny pracy, ma obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników oraz stosować środki wynikające z oceny ryzyka zawodowego.[1]
Temperatury 28°C w pomieszczeniu i 25°C na otwartej przestrzeni nie są obecnie ogólnymi progami nakazującymi przerwanie pracy. Są to przede wszystkim wartości związane z obowiązkiem zapewnienia napojów profilaktycznych.
Niezależnie od temperatury pracodawca powinien reagować, jeżeli warunki stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia. Znaczenie mają nie tylko wskazania termometru, ale również wilgotność, nasłonecznienie, ruch powietrza, wysiłek fizyczny, odzież robocza, czas ekspozycji oraz indywidualne możliwości pracowników.
1. Zacznij od oceny rzeczywistych warunków
Temperatura na zewnątrz nie zawsze odpowiada temperaturze na stanowisku pracy. W nasłonecznionym pomieszczeniu, kabinie pojazdu, na dachu, rusztowaniu albo obok urządzeń emitujących ciepło warunki mogą być znacznie bardziej obciążające.
Przed sezonem letnim warto:
- wskazać stanowiska szczególnie narażone na wysoką temperaturę;
- sprawdzić, w których godzinach występuje największe nasłonecznienie;
- ustalić, czy dodatkowym obciążeniem jest wysiłek fizyczny lub odzież ochronna;
- skontrolować wentylację, klimatyzację, rolety, żaluzje i inne osłony;
- określić miejsca bezpiecznego odpoczynku;
- uwzględnić możliwość wystąpienia upałów w ocenie ryzyka zawodowego;
- ustalić sposób monitorowania temperatury i komunikatów pogodowych;
- przygotować zasady reagowania na objawy przegrzania.
Ocena nie powinna ograniczać się do jednorazowego odczytu termometru. Warunki mogą istotnie zmieniać się w ciągu zmiany roboczej, szczególnie w godzinach południowych i popołudniowych.
2. Zapewnij wodę i napoje we właściwy sposób
Każdy pracownik powinien mieć zapewnioną dostateczną ilość wody zdatnej do picia. W warunkach szczególnie uciążliwych powstaje dodatkowy obowiązek zapewnienia odpowiednich napojów profilaktycznych.[2]
Kiedy trzeba zapewnić napoje profilaktyczne?
W sezonie letnim obowiązek ten występuje między innymi:
- przy pracy na otwartej przestrzeni, gdy temperatura otoczenia przekracza 25°C;
- na stanowisku pracy, na którym temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C;
- w gorącym mikroklimacie, gdy wskaźnik obciążenia termicznego WBGT przekracza 25°C;
- przy pracy związanej z wysiłkiem fizycznym przekraczającym wartości wydatku energetycznego określone w przepisach.
Napoje muszą być nieodpłatne, dostępne przez całą zmianę i zapewnione w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Ich temperatura powinna być dostosowana do warunków wykonywania pracy. Przepisy nie ustalają jednej liczby butelek przypadających na pracownika.
Nie wolno zastąpić napojów ekwiwalentem pieniężnym. Pracownik potrzebuje rzeczywistego i stałego dostępu do napoju podczas wykonywania pracy, a nie dodatku wypłaconego razem z wynagrodzeniem.[3]
W warunkach gorącego mikroklimatu, przy wartości WBGT powyżej 25°C, napoje powinny być dodatkowo wzbogacone w sole mineralne i witaminy. Wystąpienia takiego mikroklimatu nie ustala się wyłącznie na podstawie zwykłego termometru.
Jak zorganizować dostęp do napojów?
- umieść wodę możliwie blisko stanowisk pracy;
- zapewnij dostęp już od początku zmiany, a nie dopiero po przekroczeniu progu w ciągu dnia;
- regularnie uzupełniaj zapas;
- kontroluj czystość dystrybutorów i pojemników;
- zabezpiecz wodę przed nagrzaniem i zanieczyszczeniem;
- uwzględnij pracowników mobilnych, kierowców i osoby wykonujące pracę w terenie;
- wyznacz osobę odpowiedzialną za kontrolę dostępności napojów.
3. Nie utożsamiaj napojów z posiłkami profilaktycznymi
Sama wysoka temperatura nie oznacza automatycznie, że każdemu pracownikowi przysługuje posiłek profilaktyczny. Obowiązek jego zapewnienia powstaje tylko w przypadkach wskazanych w przepisach, między innymi przy określonym wydatku energetycznym i pracy w gorącym mikroklimacie.[4]
Stanowiska uprawniające do posiłków i napojów oraz szczegółowe zasady ich wydawania ustala pracodawca zgodnie z procedurą przewidzianą w rozporządzeniu. Nie należy przyznawać ani odbierać tych świadczeń wyłącznie na podstawie potocznej oceny, że praca jest „lekka” albo „ciężka”.
4. Ogranicz nagrzewanie pomieszczeń
W pomieszczeniach pracy należy zapewnić odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz ochronę przed niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nadmiernym nasłonecznieniem. Okna i świetliki powinny mieć odpowiednie urządzenia ograniczające nadmierne oddziaływanie promieni słonecznych na stanowiska pracy.[5]
W zależności od budynku i rodzaju pracy można zastosować:
- rolety, żaluzje lub osłony przeciwsłoneczne;
- skuteczną wentylację naturalną albo mechaniczną;
- klimatyzację dostosowaną do wielkości pomieszczenia;
- wentylatory, jeżeli ich użycie jest bezpieczne i nie rozprzestrzenia zanieczyszczeń;
- ograniczenie pracy urządzeń będących dodatkowym źródłem ciepła;
- przeniesienie stanowiska poza strefę bezpośredniego nasłonecznienia;
- wietrzenie pomieszczeń w godzinach, w których powietrze na zewnątrz jest chłodniejsze.
Mały klimatyzator w jednym pokoju nie rozwiązuje problemu całej firmy. Trzeba sprawdzić, jakie warunki panują na każdym stanowisku, również w magazynie, na antresoli, w pomieszczeniu socjalnym, przy rampie i w kabinach pojazdów.
Klimatyzacja również musi być bezpieczna
Klimatyzacja i wentylacja nie mogą powodować przeciągów, wyziębienia ani przegrzewania pomieszczeń. Strumień nawiewanego powietrza nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy. Instalacje trzeba również właściwie konserwować i utrzymywać w odpowiednim stanie technicznym.[5]
5. Zmień organizację pracy na zewnątrz
Pracownicy wykonujący obowiązki na zewnątrz są narażeni jednocześnie na temperaturę, promieniowanie słoneczne i często wysiłek fizyczny. W ocenie ryzyka trzeba uwzględnić między innymi charakter zadania, porę dnia, powierzchnię odbijającą promienie, odzież, dostęp do wody oraz możliwość odpoczynku w cieniu.
W zależności od wyników oceny ryzyka warto zastosować:
- rozpoczynanie najbardziej obciążających prac we wcześniejszych godzinach;
- ograniczenie ciężkiego wysiłku w najgorętszej części dnia;
- dodatkowe przerwy w zacienionym lub chłodniejszym miejscu;
- rotację pracowników pomiędzy zadaniami;
- zadaszenia, namioty lub mobilne osłony przeciwsłoneczne;
- nakrycia głowy i odzież dostosowaną do zagrożeń występujących na stanowisku;
- częstszy kontakt z osobą pracującą samodzielnie;
- przesunięcie zadania, jeżeli nie można zapewnić bezpiecznych warunków.
Jeżeli z oceny ryzyka wynika konieczność stosowania środków ochrony indywidualnej albo odzieży roboczej, pracodawca zapewnia je nieodpłatnie i informuje o właściwym sposobie używania.[6]
Nie wolno rezygnować z hełmu, odzieży ochronnej lub innych wymaganych zabezpieczeń tylko dlatego, że jest gorąco. Jeżeli środki ochrony zwiększają obciążenie cieplne, trzeba odpowiednio zmienić organizację pracy, częstotliwość przerw i czas ekspozycji.
Przy ustalaniu sposobu pracy trzeba uwzględnić także dobór odzieży i środków ochrony podczas wysokich temperatur.
6. Zapewnij wodę do celów higienicznych
Napoje do picia i woda do celów higienicznych to dwa odrębne zagadnienia. Pracodawca musi zapewnić dostateczną ilość wody zdatnej do picia oraz do celów higienicznosanitarnych.
Przy pracach brudzących, wykonywanych w wysokiej temperaturze albo wymagających szczególnej higieny procesu technologicznego ilość wody do celów higienicznych przypadająca na jednego pracownika nie może być mniejsza niż 90 litrów dziennie, w tym 60 litrów w przypadku korzystania z natrysków.[7]
Wymóg ten nie oznacza przekazania pracownikowi określonej liczby butelek. Chodzi o zapewnienie odpowiedniej infrastruktury i dostępnej ilości wody potrzebnej do zachowania higieny.
7. Przygotuj procedurę reagowania na przegrzanie
Pracownicy i osoby kierujące pracownikami powinni wiedzieć, że objawami przegrzania lub wyczerpania cieplnego mogą być:
- silne osłabienie i pragnienie;
- ból albo zawroty głowy;
- nudności lub wymioty;
- obfite pocenie się;
- przyspieszone tętno lub oddech;
- problemy z równowagą i koncentracją;
- kurcze mięśni;
- dezorientacja albo zaburzenia świadomości;
- utrata przytomności lub drgawki.
Jak zareagować?
- przerwij narażenie i przenieś poszkodowanego w chłodne, zacienione miejsce;
- rozluźnij zbędne elementy odzieży;
- rozpocznij stopniowe chłodzenie organizmu;
- kontroluj stan poszkodowanego i jego oddech;
- osobie przytomnej można podawać chłodną wodę małymi porcjami;
- nie podawaj płynów osobie nieprzytomnej;
- w razie zaburzeń świadomości, drgawek, bardzo wysokiej temperatury ciała, utraty przytomności lub podejrzenia udaru cieplnego zadzwoń pod numer 112 albo 999.
Udar cieplny jest stanem zagrożenia życia. Osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy powinny znać firmową procedurę, lokalizację apteczek, sposób wezwania służb oraz dokładny adres lub lokalizację miejsca wykonywania pracy.
Pracodawca ma obowiązek wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy i zapewnić środki niezbędne do jej udzielania, odpowiednio do rodzaju działalności, liczby zatrudnionych osób oraz występujących zagrożeń.[8]
Przygotowanie organizacyjne można sprawdzić przez krótki test systemu pierwszej pomocy. Powinien objąć również zmiany, na których pracuje mniej osób.
8. Zwróć uwagę na pracowników mobilnych i kierowców
Samochód służbowy może bardzo szybko się nagrzewać. Wysoka temperatura, długotrwała jazda i odwodnienie mogą utrudniać koncentrację. Dlatego w letniej procedurze warto uwzględnić również:
- sprawność klimatyzacji i wentylacji pojazdów;
- dostęp do wody podczas całej trasy;
- możliwość wykonywania przerw w bezpiecznym miejscu;
- ochronę produktów, materiałów i urządzeń wrażliwych na wysoką temperaturę;
- zakaz pozostawiania ludzi lub zwierząt w zaparkowanym pojeździe;
- możliwość przerwania jazdy, gdy stan psychofizyczny kierowcy nie pozwala na jej bezpieczne kontynuowanie.
Czy pracownik może przerwać pracę z powodu upału?
Sama informacja, że temperatura przekroczyła 28°C albo 30°C, nie daje automatycznie każdemu pracownikowi prawa do samodzielnego zakończenia pracy.
Pracownik może powstrzymać się od wykonywania pracy, jeżeli warunki nie odpowiadają przepisom BHP i jednocześnie stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla jego zdrowia lub życia albo dla innych osób. Musi niezwłocznie zawiadomić o tym przełożonego. Jeżeli powstrzymanie się od pracy nie usuwa zagrożenia, może oddalić się z miejsca zagrożenia, również informując przełożonego.[9]
Pracownik powinien od razu zgłaszać zawroty głowy, osłabienie, nudności, zaburzenia koncentracji oraz problemy z dostępem do wody. Nie należy czekać, aż dojdzie do omdlenia lub wypadku.
Letnia check-lista dla pracodawcy
- Sprawdź prognozy i wskaż stanowiska najbardziej narażone na upał.
- Uwzględnij wysoką temperaturę w ocenie ryzyka zawodowego.
- Zapewnij wodę zdatną do picia wszystkim pracownikom.
- Ustal, na których stanowiskach powstaje obowiązek wydawania napojów profilaktycznych.
- Napoje są bezpłatne i dostępne przez całą zmianę.
- Sprawdź rolety, żaluzje, wentylację i klimatyzację.
- Nawiew nie jest skierowany bezpośrednio na stanowiska pracy.
- Zaplanuj zacienione lub chłodniejsze miejsca odpoczynku.
- Dostosuj godziny i tempo najbardziej obciążających prac.
- Zapewnij odpowiednią wodę do celów higienicznych.
- Pracownicy wiedzą, jak rozpoznać objawy przegrzania.
- Osoby wyznaczone do pierwszej pomocy znają procedurę działania.
- Pracownicy mobilni i kierowcy również mają dostęp do wody i bezpiecznych przerw.
- Wyznacz osobę odpowiedzialną za codzienną kontrolę przygotowania firmy.
Przykład: wysoka temperatura na stanowisku pracy
Na zewnątrz jest 26°C, ale przy piecu w cukierni i na stanowisku pakowania temperatura oraz obciążenie cieplne są znacznie większe.
Pracodawca nie opiera decyzji wyłącznie na prognozie pogody — ocenia warunki na konkretnych stanowiskach, zapewnia dostęp do napojów, planuje przerwy i rotację oraz obserwuje objawy przegrzania.
Organizacja pracy podczas upału wymaga działań profilaktycznych. Przy długofalowym wsparciu pracowników można także porozmawiać o grupowym ubezpieczeniu na życie, z analizą ochrony życia i dostępnych świadczeń zdrowotnych. Nie należy zakładać, że każde zasłabnięcie lub przegrzanie spełni definicję zdarzenia z OWU.[10]
Przygotuj organizację pracy na wysokie temperatury
Sprawdź dostęp do napojów, warunki na stanowiskach i sposób reagowania na objawy przegrzania. Pomogę przełożyć checklistę na działania w Twojej firmie, uwzględniając rodzaj pracy i osoby szczególnie narażone.
Nawet dobra profilaktyka nie wykluczy wszystkich problemów zdrowotnych. Grupowa polisa na życie może być dodatkowym wsparciem finansowym zespołu, jeśli obejmuje dane zdarzenie. Nie każda dolegliwość związana z upałem spełni warunki świadczenia.
Polisę dla zespołu przygotuję także online, dla firmy z całej Polski. Osobom objętym ubezpieczeniem kupionym u mnie pomagam potem zrozumieć wymagania zgłoszenia i zebrać załączniki.
Telefon: 663 772 050
E-mail: kontakt@bezpiecznikmk.pl
Podstawy prawne
- Art. 207 § 1–2 oraz art. 226 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. ↩
- Art. 232 Kodeksu pracy oraz § 112 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. ↩
- § 4, § 6 ust. 3 oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. ↩
- § 3–5 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. ↩
- § 15, § 29 ust. 3, § 30, § 32 oraz § 35–37 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. ↩ ↩
- Art. 2376 oraz art. 2377 Kodeksu pracy. ↩
- § 13 ust. 1–2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. ↩
- Art. 2091 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. ↩
- Art. 210 § 1–5 Kodeksu pracy. ↩
- Ogólne Warunki Grupowego Ubezpieczenia na Życie dla małych i średnich firm Generali, nr 10/2026, obowiązujące od 13 lutego 2026 r. — art. III (zakres), art. XI–XIII (odpowiedzialność, wyłączenia i świadczenia), wraz z warunkami wybranych umów dodatkowych. ↩
Stan prawny: 28 sierpnia 2026 r.
data ostatniej aktualizacji: 15.10.2026