Na zleceniu i we własnej działalności także masz obowiązki BHP. Jeśli wykonujesz pracę w zakładzie lub miejscu wyznaczonym przez organizatora pracy, przestrzegasz obowiązków wskazanych w Kodeksie pracy w zakresie określonym przez tego organizatora. Brak etatu nie zwalnia z zasad bezpiecznej pracy, ale nie oznacza też automatycznego stosowania wszystkich procedur pracowniczych.
Przychodzisz na kilka godzin do magazynu, wykonujesz usługę w hali klienta albo pracujesz na zleceniu w jego lokalu. W każdej z tych sytuacji warto przed rozpoczęciem ustalić, jakie wymagania BHP Cię dotyczą. Samo zdanie „nie jestem pracownikiem” nie wyjaśnia, czy musisz używać wskazanych środków ochrony, przejść instruktaż lub zgłosić zauważone zagrożenie.
Wyjaśnię, czego organizator może wymagać od wykonawcy i jak przełożyć te wymagania na codzienne zachowanie. Obowiązki drugiej strony omówiłam osobno w poradniku o zapewnianiu warunków BHP zleceniobiorcom i samozatrudnionym.
Kiedy te obowiązki dotyczą wykonawcy?
Przepis obejmuje osoby fizyczne pracujące na innej podstawie niż stosunek pracy, a także osoby prowadzące działalność na własny rachunek. Istotne jest również miejsce wykonywania pracy: zakład pracy albo miejsce wyznaczone przez pracodawcę lub inny podmiot organizujący pracę. Chodzi więc także o osobę, która osobiście świadczy usługę w ramach współpracy B2B, czyli jako przedsiębiorca współpracujący z inną firmą.1
Organizator nie musi zatrudniać pracowników etatowych. Nie zakładaj zatem, że w firmie korzystającej wyłącznie ze zleceń i usług innych przedsiębiorców nie trzeba ustalać zasad BHP. Z drugiej strony sam fakt wystawienia faktury klientowi nie mówi jeszcze, gdzie i w jakich warunkach wykonujesz pracę.
Fotograf we własnym studiu i w hali klienta
Fotograf prowadzi działalność i obrabia zdjęcia w wybranym przez siebie studiu. Klient zamawia gotowe materiały, ale nie wyznacza miejsca tej pracy. Sama umowa z klientem nie wystarcza, aby uznać, że fotograf pracuje w miejscu wyznaczonym przez niego w rozumieniu opisanego przepisu.
Przy kolejnym zleceniu klient organizuje sesję w swojej hali produkcyjnej. Fotograf osobiście wykonuje tam pracę, dlatego powinien poznać i stosować ustalony dla niego zakres obowiązków BHP, w tym zasady poruszania się po hali i wymagane środki ochrony. Umiejętność robienia zdjęć nie zastępuje znajomości zagrożeń w tym konkretnym miejscu.
Porównanie dotyczy warunków zastosowania tego przepisu. Nie oznacza, że we własnym studiu przestają obowiązywać wszelkie zasady bezpieczeństwa lub inne wymagania prawne.
Co oznacza „zakres określony przez organizatora”?
Punktem odniesienia są obowiązki BHP wymienione w Kodeksie pracy dla pracownika. W odniesieniu do zleceniobiorcy i samozatrudnionego ich zakres określa pracodawca lub inny organizator pracy. Powinien powiązać wymagania z czynnościami i zagrożeniami, a nie ograniczać się do ogólnego hasła „wykonawca odpowiada za BHP”.2
Innymi słowy, potrzebujesz informacji, jak bezpiecznie wykonać właśnie tę usługę. Ustalenia powinny wyjaśniać:
- Jak przygotować się do pracy. Jakie zasady i instrukcje trzeba poznać oraz czy wymagane są szkolenie, sprawdzenie wiedzy lub badanie lekarskie.
- Jak wykonywać czynności i używać sprzętu. Które polecenia dotyczą bezpieczeństwa, jak dbać o narzędzia i porządek oraz czego nie wolno samodzielnie zmieniać.
- Jakie zabezpieczenia stosować. Gdzie obowiązują środki ochrony zbiorowej, jakie przydzielone środki ochrony indywidualnej, odzież i obuwie należy używać oraz w jaki sposób.
- Komu zgłaszać wypadek lub zagrożenie. Z kim skontaktować się niezwłocznie i jak ostrzec inne osoby znajdujące się w zagrożonym miejscu.
- Jak współpracować przy zapewnianiu bezpieczeństwa. Komu przekazywać informacje o trudnościach i zmianach, które wpływają na bezpieczne wykonanie zadania.
Warto zachować te ustalenia w umowie, załączniku lub przekazanych instrukcjach, ponieważ łatwiej wtedy sprawdzić, co zostało uzgodnione. Sam omawiany przepis nie narzuca jednego wzoru dokumentu. Brak szczegółowego zapisu nie jest jednak powodem, by ignorować zauważone niebezpieczeństwo. Poproś o wyjaśnienie wymagań, zanim rozpoczniesz czynność, której nie umiesz bezpiecznie wykonać.
Krótka usługa również wymaga przestrzegania zasad
Jeżeli dla wykonywanej pracy ustalono obowiązek stosowania określonej ochrony, używaj jej zgodnie z przeznaczeniem. Nie omijaj osłon ani wygrodzeń. Pracuj według instrukcji BHP oraz zaleceń producenta sprzętu. Zauważoną usterkę zgłoś wskazanej osobie. Obowiązek dbania o urządzenie nie uprawnia do naprawy, której nie potrafisz bezpiecznie wykonać lub do której brakuje Ci wymaganych kwalifikacji.
Dwie godziny inwentaryzacji w magazynie
Osoba na zleceniu ma policzyć towary w magazynie. Organizator wyjaśnił jej zasady ruchu, wskazał przejścia dla pieszych i przydzielił wymaganą kamizelkę ostrzegawczą. Wykonawca chce przejść między regałami na skróty przez strefę ruchu wózków, bo wizyta potrwa tylko dwie godziny.
Krótki czas zlecenia nie zwalnia z ustalonych zasad. Należy założyć kamizelkę i korzystać z wyznaczonej drogi. Jeśli towaru nie da się policzyć bez wejścia do niedostępnej strefy, trzeba zgłosić problem organizatorowi i ustalić bezpieczny dostęp. Nie wystarczy liczyć na to, że operator wózka zauważy osobę między regałami.
Podobnie postępuj po zmianie zadania. Ustalenia dotyczące liczenia towaru nie wyjaśniają jeszcze, jak bezpiecznie go przemieścić z użyciem urządzenia, którego wcześniej nie obsługiwałeś. Zgłoś zmianę i ustal wymagania dla nowych czynności, zamiast zakładać, że wcześniejszy instruktaż obejmował każdą pracę w magazynie.
Czy trzeba odbyć szkolenie i badania lekarskie?
Nie ma jednej odpowiedzi dla każdego zlecenia i każdej działalności. Jeśli rodzaj pracy i zagrożenia uzasadniają wymaganie odpowiedniego stanu zdrowia lub przeszkolenia, organizator powinien określić takie wymagania, a wykonawca powinien je spełnić w ustalonym zakresie. Nie należy z góry przyjmować ani pełnej procedury pracowniczej dla każdej usługi, ani całkowitego zwolnienia z badań i szkoleń.3
Przed rozpoczęciem ustal, jakie przygotowanie jest potrzebne, kto je organizuje i kto ponosi koszty. Kwestie kosztów warto jasno uregulować w umowie. Szczegóły po stronie organizatora znajdziesz w przywołanym wcześniej poradniku. Sam dokument z poprzedniego miejsca pracy nie wyjaśnia zasad bezpiecznego wykonania nowej usługi.
Co zrobić, gdy warunki nie pozwalają pracować bezpiecznie?
Jeśli zauważysz bezpośrednie zagrożenie, nie podejmuj niebezpiecznej czynności. Zadbaj o własne bezpieczeństwo, niezwłocznie powiadom osobę wskazaną przez organizatora i ostrzeż osoby w zagrożonym rejonie. Nie próbuj usuwać awarii kosztem narażenia siebie lub innych.
Przekaż konkretną informację: co się stało, gdzie występuje zagrożenie i jakiej czynności nie można bezpiecznie wykonać. Poproś o ustalenie bezpiecznego sposobu dalszej pracy. Obowiązki wykonawcy nie zwalniają organizatora z zapewnienia bezpiecznych warunków.4
Trzeba przy tym odróżnić bezpieczne zachowanie od rozliczenia umowy. Kodeksowa ochrona pracownika powstrzymującego się od pracy, w tym zachowanie wynagrodzenia w określonych sytuacjach, nie przechodzi automatycznie na każdą umowę cywilnoprawną. Również pracowniczych kar porządkowych nie stosuje się do zleceniobiorcy tylko dlatego, że obowiązują go zasady BHP. Oceniając konsekwencje konkretnego zdarzenia, trzeba sprawdzić rodzaj stosunku prawnego, umowę i właściwe przepisy.5
Jeśli pracujesz na etacie, właściwym punktem wyjścia będzie poradnik o obowiązkach BHP pracownika. Sama nazwa „zlecenie” lub „B2B” nie przesądza o charakterze zatrudnienia, gdy rzeczywiste warunki odpowiadają stosunkowi pracy.
Ustal zasady współpracy
Organizujesz pracę zleceniobiorców lub osób prowadzących własną działalność? Pomogę określić wymagania BHP, sposób przekazywania instrukcji i zgłaszania zagrożeń. Obsługę BHP prowadzę w Toruniu i powiecie toruńskim.
Jeśli sam wykonujesz taką pracę i interesuje Cię oferta u mnie, możemy omówić również indywidualne ubezpieczenie na życie z odpowiednimi umowami dodatkowymi. W sprawdzonej ofercie dostępne jest m.in. rozszerzenie na trwały uszczerbek po nieszczęśliwym wypadku. Nie obejmuje automatycznie każdej kontuzji ani każdego dnia bez zarobku. Znaczenie mają wybrany zakres, definicje, suma ubezpieczenia i wyłączenia.6
Ofertę ubezpieczenia omówimy także online, niezależnie od miejsca zamieszkania w Polsce. Moim klientom oraz osobom objętym polisą kupioną u mnie pomagam później przy zgłoszeniu zdarzenia i formalnościach. O wypłacie decyduje ubezpieczyciel zgodnie z umową i okolicznościami sprawy.
Stan prawny i warunki oferty sprawdzone na 10 listopada 2026 r.
Podstawy prawne i dokumenty
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 304 § 1 i 3 oraz art. 304¹: osoby wykonujące pracę poza stosunkiem pracy, samozatrudnieni, miejsce pracy i podmiot organizujący pracę. Stan przepisów sprawdzony na 10 listopada 2026 r. ↩
- Kodeks pracy, art. 304¹ w związku z art. 211 pkt 1–7: zakres obowiązków BHP określany przez pracodawcę lub inny podmiot organizujący pracę. ↩
- Kodeks pracy, art. 304¹ w związku z art. 211 pkt 1 i 5 oraz art. 304 w związku z art. 207 § 2. Główny Inspektorat Pracy, „Ochrona zdrowia i zapewnienie bezpiecznych warunków pracy osobom samozatrudniającym się”, materiał na posiedzenie Rady Ochrony Pracy 9 stycznia 2024 r., s. 5–7: wymagania uzasadnione zagrożeniami, badania, szkolenia i ustalenia dotyczące kosztów. ↩
- Kodeks pracy, art. 211 pkt 6–7 w związku z art. 304¹ oraz art. 304 § 1 i 3 w związku z art. 207 § 2: zgłaszanie zagrożeń, ostrzeganie innych, współdziałanie oraz obowiązki organizatora pracy. ↩
- Kodeks pracy, art. 2, art. 22 § 1–1², art. 108 i art. 210 § 1–3 w zestawieniu z art. 304¹: status pracownika, charakter zatrudnienia, kary porządkowe i pracownicza ochrona przy powstrzymaniu się od pracy. ↩
- Generali Życie T.U. S.A., OWU „Generali, z myślą o całym Twoim życiu”, obowiązujące od 24 września 2026 r., zawarte w nich OWUD na wypadek Trwałego uszczerbku na zdrowiu Ubezpieczonego w wyniku Nieszczęśliwego wypadku — wariant I, kod WLF_ADISB6_09.2026, § 2, § 4, § 6, § 8 i § 14–15: definicje, zakres, okres ochrony, suma, wyłączenia i warunki świadczenia. Dla konkretnej osoby wiążące są dokumenty zawartej umowy. ↩